{"id":3316,"date":"2023-03-02T21:44:38","date_gmt":"2023-03-03T04:44:38","guid":{"rendered":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/?p=3316"},"modified":"2023-12-05T21:41:07","modified_gmt":"2023-12-06T04:41:07","slug":"di-tich-linh-nham-son-tu-o-to-chau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/2023\/03\/02\/di-tich-linh-nham-son-tu-o-to-chau\/","title":{"rendered":"Di t\u00edch Linh Nham S\u01a1n T\u1ef1 \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u"},"content":{"rendered":"<div id=\"fb-root\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Di t\u00edch Linh Nham S\u01a1n T\u1ef1 \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u00fang con xin cung k\u00ednh tr\u00edch trong<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u1ea4n Quang V\u0103n Sao Tam Bi\u00ean, quy\u1ec3n 4, ph\u1ea7n 15<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u00e1p ng\u1eef khai th\u1ecb khi t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Linh Nham<\/strong><a href=\"#_ftn1\"><strong>[1]<\/strong><\/a> <em>(gi\u1ea3ng v\u00e0o bu\u1ed5i chi\u1ec1u ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 10 n\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 25 (1936))<\/em><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Linh Nham ch\u00ednh l\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t th\u00e1nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng tr\u1eddi t\u1ea1o \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng. Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Ph\u00f9 Sai thi\u1ebfu \u0111\u1ee9c, ch\u1eb3ng tu\u00e2n theo \u0111\u1ea1o \u201cch\u00e1nh t\u00e2m th\u00e0nh \u00fd, si\u00eang n\u0103ng ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, y\u00eau d\u00e2n\u201d c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb t\u1ed5 ti\u00ean l\u00e0 Th\u00e1i V\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i B\u00e1, Tr\u1ecdng Ung<a href=\"#_ftn2\">[2]<\/a>, ch\u1ec9 chu\u1ed9ng d\u00e2m l\u1ea1c, b\u00e8n d\u1ef1ng cung Qu\u00e1n Oa<a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a> n\u01a1i n\u00e0y, m\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u1ed5 t\u00f4ng c\u0169ng l\u1edbn l\u1eafm! Cung \u0111i\u1ec7n x\u00e2y xong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t, th\u00e2n ch\u1ebft, ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n \u01b0? \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u1ea5n, T\u01b0 Kh\u00f4ng<a href=\"#_ftn4\">[4]<\/a> L\u1ee5c Ngo\u1ea1n x\u00e2y nh\u00e0 tr\u00ean \u0111\u00f3, v\u1ec1 sau nghe Ph\u1eadt ph\u00e1p b\u00e8n bi\u1ebfn nh\u00e0 th\u00e0nh ch\u00f9a&nbsp;; \u0111\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 duy\u00ean kh\u1edfi khai s\u01a1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Linh Nham v\u1eady. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, do ng\u00e0i B\u1ea3o Ch\u00ed C\u00f4ng<a href=\"#_ftn5\">[5]<\/a> c\u1ea7u \u0111\u1ea3o cho V\u0169 \u0110\u1ebf, ch\u00f9a l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng h\u01b0ng. Tr\u00ed T\u00edch B\u1ed3 T\u00e1t<a href=\"#_ftn6\">[6]<\/a> nhi\u1ec1u l\u01b0\u1ee3t hi\u1ec7n th\u00e2n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ebd, hi\u1ec3n th\u1ecb \u0111\u1ea1o nhi\u1ec7m m\u1ea7u, d\u1eabn d\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ee5c c\u00f2n \u0111ang m\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1ee5c T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean <em>(ng\u01b0\u1eddi T\u00f4 Ch\u00e2u)<\/em>, m\u1eafc b\u1ec7nh \u1edf kinh \u0111\u00f4, ng\u1ef1 y b\u00f3 tay. M\u1ed9t v\u1ecb T\u0103ng xin g\u1eb7p, n\u00f3i c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh, b\u1ea3o l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u00e9n n\u01b0\u1edbc s\u1ea1ch, h\u01b0\u1edbng v\u00e0o \u0111\u00f3 ni\u1ec7m ch\u00fa m\u1ea5y c\u00e2u, ng\u1eadm n\u01b0\u1edbc phun ra, [em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1ee5c T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean] l\u1eadp t\u1ee9c kh\u1ecfi h\u1eb3n b\u1ec7nh. \u0110em m\u1ecdi v\u1eadt \u0111\u00e1p t\u1ea1 S\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eadn, n\u00f3i: \u201cT\u00f4i t\u00ean l\u00e0 Tr\u00ed T\u00edch. Sau n\u00e0y \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 T\u00f4 Ch\u00e2u, h\u00e3y n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u00fai Linh Nham g\u1eb7p t\u00f4i\u201d. V\u1ec1 sau, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ebfn n\u00fai h\u1ecfi th\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 ai t\u00ean l\u00e0 Tr\u00ed T\u00edch c\u1ea3, t\u00e2m r\u1ea5t bu\u1ed3n b\u00e3, xem kh\u1eafp c\u00e1c \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y h\u00ecnh v\u1ebd tr\u00ean v\u00e1ch ch\u00ednh l\u00e0 v\u1ecb T\u0103ng \u0111\u00e3 tr\u1ecb b\u1ec7nh cho m\u00ecnh. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Tr\u00ed T\u00edch, ch\u00f9a l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0ng kh\u1edfi. T\u1eeb \u0111\u1eddi T\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, [danh t\u00e1nh] t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ecb Tr\u1ee5 Tr\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng th\u1ec3 tra c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, ph\u00e0m nh\u1eefng ai l\u00e0 tr\u1ee5 tr\u00ec c\u1ee7a n\u00fai n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i l\u00e3o l\u1ed7i l\u1ea1c trong T\u00f4ng m\u00f4n; \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng Linh Nham b\u00e8n tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u x\u1ee9 Giang T\u00f4. Do \u0111\u1ea5t thi\u00eang n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, do ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi n\u00ean \u0111\u1ea5t m\u1edbi thi\u00eang. Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Minh, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Thanh, ch\u00f9a l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0ng kh\u1edfi m\u1ea1nh m\u1ebd, hai \u0111\u1eddi vua Th\u00e1nh T\u1ed5 (Khang Hy) v\u00e0 Cao T\u00f4ng (C\u00e0n Long), m\u1ea5y l\u1ea7n tu\u1ea7n du ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 l\u1ea1i t\u1ea1i h\u00e0nh cung<a href=\"#_ftn7\">[7]<\/a> tr\u00ean n\u00fai. Trong c\u01a1n lo\u1ea1n H\u1ed3ng D\u01b0\u01a1ng<a href=\"#_ftn8\">[8]<\/a>, ch\u00f9a b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y g\u1ea7n nh\u01b0 h\u1ebft s\u1ea1ch. V\u1ec1 sau, \u0111\u1ea1i s\u01b0 Ni\u1ec7m Th\u00e0nh tr\u1ee5 trong l\u00f2ng th\u00e1p<a href=\"#_ftn9\">[9]<\/a>, nh\u1eb1m \u0111\u00fang khi \u00f4ng B\u00e0nh Cung B\u1ea3o Ng\u1ecdc L\u00e2n \u0111i ch\u01a1i n\u00fai, g\u1eb7p g\u1ee1, b\u00e8n ki\u1ec3m s\u1ed5 b\u1ed9, \u0111\u00f2i l\u1ea1i h\u01a1n s\u00e1u tr\u0103m m\u1eabu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho ch\u00f9a, d\u1ef1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y gian \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u0110\u1ebfn n\u0103m Tuy\u00ean Th\u1ed1ng th\u1ee9 ba (1911), Tr\u1ee5 Tr\u00ec l\u00e0 \u0110\u1ea1o Minh v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n xu\u1ea5t gia, t\u00e1nh t\u00ecnh th\u00f4 b\u1ea1o, do m\u1ea5t y [ca-sa] m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi n\u00fai v\u00f9ng l\u00ean \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, \u0110\u1ea1o Minh b\u1ecf tr\u1ed1n. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea1c trong ch\u00f9a \u0111\u1ec1u b\u1ecb khu\u00e2n s\u1ea1ch, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a kh\u00f4ng ai \u1edf. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng Linh Nham \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, gi\u1ea3 nh\u01b0 \u00f4ng ta t\u1eadn l\u1ef1c v\u00e2ng gi\u1eef Thanh Quy, ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u00f9a ch\u1eb3ng th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng T\u1ecbnh Nghi\u1ec7p duy nh\u1ea5t trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c! H\u1ecda &#8211; ph\u01b0\u1edbc d\u1ef1a d\u1eabm l\u1eabn nhau, ch\u1ec9 do con ng\u01b0\u1eddi kh\u00e9o d\u1ee5ng t\u00e2m hay kh\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">B\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb vi\u1ec7c v\u1ecb th\u00e2n s\u0129 v\u00f9ng M\u1ed9c \u0110\u1ed9c l\u00e0 \u00f4ng Nghi\u00eam L\u01b0\u01a1ng X\u00e1n c\u1eady nh\u00e0 s\u01b0 ch\u00f9a B\u1ea3o T\u1ea1ng l\u00e0 Minh H\u00fa th\u1ec9nh th\u1ea7y c\u1ee7a v\u1ecb s\u01b0 \u1ea5y l\u00e0 h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t ti\u1ebfp nh\u1eadn tr\u00f4ng nom ch\u00f9a. Ng\u00e0i Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t b\u00e8n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp nh\u1eadn, l\u1ea1i sai Minh H\u00fa \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng nom t\u1ea1m th\u1eddi, \u00fd mu\u1ed1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p s\u1ebd bi\u1ebfn ch\u00f9a th\u00e0nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean tu T\u1ecbnh \u0110\u1ed9. N\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c m\u01b0\u1eddi l\u0103m (1926), ph\u00e1p s\u01b0 Gi\u1edbi Tr\u1ea7n<a href=\"#_ftn10\">[10]<\/a> \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u00e8n giao cho Ng\u00e0i l\u00e0m Tr\u1ee5 Tr\u00ec. T\u0103ng ch\u00fang th\u01b0\u1eddng tr\u1ee5 l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n, tr\u1eeb s\u1ed1 ti\u1ec1n hu\u00ea l\u1ee3i m\u1ea5y tr\u0103m \u0111\u1ed3ng ra, h\u1ec5 [chi ti\u00eau] kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec ng\u00e0i Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t b\u00e8n b\u00f9 cho. Ch\u1eb3ng quy\u00ean m\u1ed9, ch\u1eb3ng l\u00e0m ph\u00e1p h\u1ed9i, ch\u1eb3ng truy\u1ec1n ph\u00e1p, ch\u1eb3ng th\u00e2u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7, ch\u1eb3ng gi\u1ea3ng kinh, ch\u1eb3ng truy\u1ec1n gi\u1edbi, ch\u1eb3ng l\u00e0m chuy\u1ec7n kinh s\u00e1m th\u00f9 t\u1ea1c<a href=\"#_ftn11\">[11]<\/a>, chuy\u00ean nh\u1ea5t ni\u1ec7m Ph\u1eadt. Kh\u00f3a t\u1ee5ng m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 trong khi ti\u1ebfn h\u00e0nh Ph\u1eadt th\u1ea5t th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng<a href=\"#_ftn12\">[12]<\/a>. Tr\u1ee5 Tr\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn thu\u1ed9c t\u00f4ng Thi\u00ean Thai, Hi\u1ec1n Th\u1ee7, T\u00e0o \u0110\u1ed9ng, hay L\u00e2m T\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf h\u1ec7 truy\u1ec1n th\u1eeba<a href=\"#_ftn13\">[13]<\/a>, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1edbi h\u1ea1nh tinh r\u00f2ng, [gi\u1eef gi\u1edbi] nghi\u00eam ng\u1eb7t, th\u00f4ng hi\u1ec3u gi\u00e1o l\u00fd, tin s\u00e2u T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu nh\u1eefng m\u1eb7t kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00e1 nh\u01b0ng ch\u1eb3ng chuy\u00ean ch\u00fa T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 th\u00ec quy\u1ebft ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi [l\u00e0m Tr\u1ee5 Tr\u00ec]. T\u1eeb \u0111\u1ea5y tr\u1edf \u0111i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, ph\u00f2ng \u1ed1c ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7. Trong n\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 21 (1932), tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1ef1ng Ni\u1ec7m Ph\u1eadt \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1ed1n n\u0103m n\u0103m qua, li\u00ean t\u1ee5c x\u00e2y c\u1ea5t. Nay \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i H\u00f9ng \u0111\u00e3 kh\u00e1nh th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a x\u00e2y, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1eb3ng quan tr\u1ecdng chi l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">S\u00e1ng nay, t\u1eeb \u0111\u1ea5t H\u1ed7 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00e2y, nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ecb nh\u01b0 c\u01b0 s\u0129 Qu\u00fd Th\u00e1nh Nh\u1ea5t v.v\u2026 \u1edf th\u00e0nh T\u00f4 Ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. L\u00ean n\u00fai, tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111i\u1ec7n v\u0169 nguy nga, T\u0103ng ch\u00fang thanh t\u1ecbnh, h\u00f2a thu\u1eadn, kh\u00f4n ng\u0103n hoan h\u1ef7 t\u1ed9t b\u1eadc. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u00e1m Vi\u1ec7n l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u01b0 Di\u1ec7u Ch\u00e2n m\u1eddi v\u00e0o trong ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00ec c\u00e1c v\u1ecb di\u1ec5n n\u00f3i ph\u00e1p y\u1ebfu<a href=\"#_ftn14\">[14]<\/a> T\u1ecbnh \u0110\u1ed9. N\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i ph\u00e1p y\u1ebfu, ch\u1eb3ng n\u00eau lai l\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n duy\u00ean hi\u1ec7n th\u1eddi th\u00ec k\u1ebb \u1edf ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng bi\u1ebft duy\u00ean do, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd coi \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng n\u00e0y gi\u1ed1ng h\u1ec7t nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng kh\u00e1c! \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng su\u1ed1t r\u1ed9ng l\u1edbn th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng v\u1edbi k\u1ebb ngu \u0111\u1ed9n nh\u01b0 Quang, l\u1ea1i mu\u1ed1n tho\u00e1t kh\u1ecfi ba c\u00f5i ngay trong \u0111\u1eddi n\u00e0y, l\u00ean ch\u00edn ph\u1ea9m sen c\u00f5i kia th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e2u. Do v\u1eady, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i thu\u1eadt b\u00e0y duy\u00ean kh\u1edfi v\u1eady<em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u00fang con xin cung k\u00ednh tr\u00edch trong<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u1ea4n Quang V\u0103n Sao T\u1ee5c Bi\u00ean, quy\u1ec3n H\u1ea1, ph\u1ea7n K\u00fd, th\u01b0 3<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bi k\u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00f9a Linh Nham v\u0129nh vi\u1ec5n tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean tu T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 v\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7n n\u00e0y (1932)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>C\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t t\u1ed1i th\u1eafng th\u00ec m\u1edbi ho\u1eb1ng d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o t\u1ed1i th\u1eafng. T\u1ea1o d\u1ef1ng chuy\u1ec7n phi th\u01b0\u1eddng \u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi phi th\u01b0\u1eddng. Tuy b\u1ec9 c\u1ef1c th\u00e1i lai<a href=\"#_ftn15\">[15]<\/a> thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u1eadn tr\u1eddi, nh\u01b0ng s\u1eeda c\u0169 d\u1ef1ng m\u1edbi th\u1eadt s\u1ef1 ph\u1ea3i nh\u1edd v\u00e0o con ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u00fai Linh Nham l\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t th\u00e1nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng tr\u1eddi t\u1ea1o \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng. Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng Ph\u00f9 Sai d\u1ef1ng cung Qu\u00e1n Oa n\u01a1i \u0111\u00e2y, ch\u1ec9 chu\u1ed9ng d\u00e2m l\u1ea1c, l\u00e0m \u00f4 nh\u1ee5c n\u00fai n\u00e0y qu\u00e1 s\u1ee9c! V\u00ec th\u1ebf, x\u00e2y xong cung \u0111i\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u li\u1ec1n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc tan, m\u1ea1ng m\u1ea5t, \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u00e2n qu\u1ea3 ph\u00f9 h\u1ee3p nhau. N\u1ebfu \u00f4ng ta l\u1eadp \u0111\u1ee9c thi th\u1ed1 l\u00f2ng nh\u00e2n noi theo phong c\u00e1ch cai tr\u1ecb t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean l\u00e0 Th\u00e1i V\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i B\u00e1, Tr\u1ecdng Ung \u0111\u00e3 l\u01b0u l\u1ea1i, \u1eaft s\u1ebd ngang ng\u1eeda v\u1edbi V\u0103n V\u01b0\u01a1ng tr\u00ean linh \u0111\u00e0i<a href=\"#_ftn16\">[16]<\/a>, l\u00fac s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc v\u00f2i v\u1ecdi, khi m\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1ea1i thanh danh vang d\u1ed9i, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u1ef3 g\u1ed1i xin \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed1t cu\u1ed9c che m\u1eb7t t\u1ef1 v\u1eabn<a href=\"#_ftn17\">[17]<\/a>, g\u00e2y nh\u1ee5c l\u00e2y cho t\u1ed5 ti\u00ean \u01b0? Do v\u1eady bi\u1ebft k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c cao tr\u1ed9i m\u00e0 c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t th\u00f9 th\u1eafng, \u0111\u00e2m ra l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c h\u1ecda! Nguy\u1ec7n nh\u1eefng b\u1eadc qu\u00e2n t\u1eed \u0111\u1eddi sau \u0111\u1ec1u l\u1ea5y Ph\u00f9 Sai l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ee3i \u00edch \u1ea5y ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00e0o di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eddi T\u1ea5n, T\u01b0 Kh\u00f4ng L\u1ee5c Ngo\u1ea1n s\u1ed1ng t\u1ea1i n\u00fai n\u00e0y, do nghe Ph\u1eadt ph\u00e1p b\u00e8n bi\u1ebfn nh\u00e0 th\u00e0nh ch\u00f9a, \u0111\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng Linh Nham v\u1eady. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam tr\u00f9ng h\u01b0ng. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do h\u00ecnh v\u1ebd c\u1ee7a Tr\u00ed T\u00edch B\u1ed3 T\u00e1t hi\u1ec7n th\u00e2n, kh\u01a1i g\u1ee3i l\u00f2ng tin t\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng Linh Nham \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea5t Ng\u00f4. Cung khuy\u1ebft d\u00e2m l\u1ea1c x\u01b0a kia nay tr\u1edf th\u00e0nh cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t th\u00e1nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng, cho th\u1ea5y c\u00e1c ph\u00e1p t\u00f9y duy\u00ean, h\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u1eaft cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t s\u1ebd linh \u1ee9ng! Nh\u1eefng v\u1ecb Tr\u1ee5 Tr\u00ec trong \u0111\u1eddi T\u1ea5n, \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1eb3ng th\u1ec3 tra c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb \u0111\u1eddi T\u1ed1ng cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Thanh, ng\u00f4i Tr\u1ee5 Tr\u00ec \u0111\u1ec1u do Gi\u00e1o h\u1ea3i l\u00e3o long, Thi\u1ec1n qu\u1eadt c\u1ef1 s\u01b0<a href=\"#_ftn18\">[18]<\/a>, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u00e1ng l\u00e0m b\u1eadc th\u1ea7y g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho c\u1ea3 tr\u1eddi l\u1eabn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea1o ti\u1ebfp n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ec7 m\u1ea1ng c\u1ee7a Ph\u1eadt, c\u1ee7a T\u1ed5. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Thanh, s\u01b0 Ho\u1eb1ng Tr\u1eef tr\u1ee5 n\u01a1i \u0111\u00e2y, m\u1edf mang gi\u1ea3ng t\u00f2a r\u1ed9ng l\u1edbn, \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, li\u00eau x\u00e1 m\u1edbi m\u1ebb r\u1ea1ng ng\u1eddi. Th\u00e1nh T\u1ed5, Cao T\u00f4ng (Khang Hy, C\u00e0n Long) tu\u1ea7n du ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 l\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00e2y, ph\u00e1p m\u00f4n h\u01b0ng th\u1ecbnh ch\u00f3i ng\u1eddi x\u01b0a nay.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m H\u00e0m Phong th\u1ee9 10 (1860), g\u1eb7p c\u01a1n binh h\u1ecfa<a href=\"#_ftn19\">[19]<\/a>, ch\u00e1y ti\u00eau g\u1ea7n h\u1ebft. Trong th\u1eddi \u0110\u1ed3ng Tr\u1ecb, v\u1ecb T\u0103ng t\u00ean Ni\u1ec7m Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng B\u00e0nh Cung B\u1ea3o Ng\u1ecdc L\u00e2n h\u1ed9 tr\u00ec nh\u1eefng mong s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng. N\u0103m Quang T\u1ef1 18 (1892), v\u1ecb T\u0103ng t\u00ean Bi\u1ebfn Ng\u1ecdc \u0111\u00fac h\u1ed3ng chung, nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u00e2y l\u1ea7u [chu\u00f4ng]. N\u0103m Tuy\u00ean Th\u1ed1ng th\u1ee9 ba (1911), v\u1ecb T\u0103ng t\u00ean \u0110\u1ea1o Minh do b\u1ecb m\u1ea5t y [ca-sa] \u0111\u00e1nh l\u1ea7m k\u1ebb kh\u1ea3 nghi, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ch\u00fang ph\u1eabn n\u1ed9, ph\u1ea3i b\u1ecf tr\u1ed1n. Ch\u00f9a \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1eadt n\u00e0o, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u0169ng b\u1ecb m\u1ea5t m\u00e1t ch\u1eb3ng \u00edt. V\u1ecb h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n v\u00f9ng M\u1ed9c \u0110\u1ed9c l\u00e0 Nghi\u00eam L\u01b0\u01a1ng X\u00e1n kh\u1ea3i th\u1ec9nh h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t<a href=\"#_ftn20\">[20]<\/a> l\u00e0m Tr\u1ee5 Tr\u00ec. C\u1ee5 Ch\u00e2n b\u00e8n sai h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0 Minh H\u00fa thay m\u1eb7t tr\u00f4ng coi, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1ef1ng l\u1ea7u chu\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn n\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 15 (1926), \u0111\u1ea5t Ng\u1ea1c (t\u1ec9nh H\u1ed3 B\u1eafc) lo\u1ea1n l\u1ea1c, ph\u00e1p s\u01b0 Gi\u1edbi Tr\u1ea7n v\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 xu\u1ed1ng mi\u1ec1n Nam, c\u1ee5 Ch\u00e2n li\u1ec1n \u0111em Linh Nham giao cho, bi\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean tu T\u1ecbnh nghi\u1ec7p v\u0129nh vi\u1ec5n. Nh\u1ea5t lo\u1ea1t ch\u1eb3ng gi\u1ea3ng kinh, truy\u1ec1n gi\u1edbi, truy\u1ec1n ph\u00e1p, th\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7, l\u00e0m chuy\u1ec7n kinh s\u00e1m th\u00f9 t\u1ea1c, [ch\u1ec9] quanh n\u0103m ni\u1ec7m Ph\u1eadt, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u1ed1ng nh\u01b0 ph\u1ed5 th\u00f4ng Ph\u1eadt th\u1ea5t. Hu\u00ea l\u1ee3i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 th\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m ch\u00edn tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i v\u1ecb, n\u1ebfu chi ph\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u1ee5 Ch\u00e2n s\u1ebd b\u00f9 \u0111\u1eafp, [ch\u1ee9 Linh Nham] c\u0169ng ch\u1eb3ng m\u1ed9 duy\u00ean. N\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 17 (1928), th\u1ea7y Gi\u1edbi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sang Ph\u1ed5 \u0110\u00e0, c\u1ea7u c\u1ee5 Ch\u00e2n d\u1ef1ng th\u00eam ph\u00f2ng \u1ed1c, l\u1ea5y n\u0103m s\u00e1u ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng l\u00e0m chu\u1ea9n, c\u1ee5 Ch\u00e2n b\u1eb1ng l\u00f2ng. Th\u1ea7y \u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai, li\u1ec1n r\u1eddi ch\u00f9a, \u0111i sang V\u00e2n Nam, \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh n\u1ed7i phi\u1ec1n ph\u1ee9c do x\u00e2y d\u1ef1ng. Do v\u1eady, m\u1ecdi vi\u1ec7c trong ch\u00f9a giao cho ph\u00e1p s\u01b0 T\u1eeb Ch\u00e2u<a href=\"#_ftn21\">[21]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea7y T\u1eeb Ch\u00e2u kh\u00ed l\u1ef1c y\u1ebfu \u1edbt, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ed5 nh\u1ecdc, li\u1ec1n m\u1ea5y l\u01b0\u1ee3t sang H\u00e1n Kh\u1ea9u gi\u1ea3ng kinh. M\u00f9a H\u1ea1 n\u0103m ngo\u00e1i l\u1ea1i nh\u1eadn l\u1eddi m\u1eddi c\u1ee7a C\u1ed5 S\u01a1n, ch\u1eb3ng t\u1eeb t\u1ea1, b\u1ecf \u0111i. Hai ba n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00e0n-vi\u1ec7t<a href=\"#_ftn22\">[22]<\/a> nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o phong c\u1ee7a Linh Nham, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n c\u1ea7u si\u00eau cho ti\u00ean vong, ch\u00fac th\u1ecd cho cha m\u1eb9, xin \u0111\u1ea3 th\u1ea5t. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e3 tr\u00ean b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ecb, ph\u00f2ng \u1ed1c ch\u1eb3ng ch\u1ee9a n\u1ed5i, l\u1ea1i th\u00eam h\u1eb9p nh\u1ecf, tr\u1eddi m\u00f9a H\u00e8 r\u1ea5t n\u00f3ng. Nay d\u1ef1ng n\u0103m gian l\u1ea7u cao, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi l\u00e0m Ni\u1ec7m Ph\u1eadt \u0110\u01b0\u1eddng, r\u1ed9ng r\u00e3i m\u00e1t m\u1ebb. Ngo\u00e0i ra l\u1ea1i d\u1ef1ng th\u00eam h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i gian n\u1eefa, chi ph\u00ed \u01b0\u1edbc ch\u1eebng h\u01a1n n\u0103m v\u1ea1n \u0111\u1ed3ng. C\u1ee5 Ch\u00e2n b\u1ecf ra h\u01a1n hai v\u1ea1n hai ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng, kho\u1ea3n c\u00f2n l\u1ea1i [g\u00f3p] t\u1eeb s\u1ed1 ti\u1ec1n chi d\u00f9ng c\u1ee7a Th\u01b0\u1eddng Tr\u1ee5 c\u00f2n d\u01b0 v\u00e0 do \u0111\u00e0n-vi\u1ec7t vui v\u1ebb gi\u00fap s\u1ee9c. Nay \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, th\u1ea7y Di\u1ec7u Ch\u00e2n l\u00e0m \u0110\u01b0\u01a1ng Gia S\u01b0. Do hai l\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng, c\u1ee5 Ch\u00e2n b\u1ecf ra g\u1ea7n ba v\u1ea1n, l\u1ea7n n\u00e0y c\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u1ee9ng ra x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u1ea5y v\u00e0 vi\u1ec7c bi\u1ebfn [ng\u00f4i ch\u00f9a] n\u00e0y th\u00e0nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00ean l\u1eadp bia, [do v\u1eady, t\u0103ng ch\u00fang Linh Nham] th\u1ec9nh t\u00f4i l\u01b0\u1ee3c thu\u1eadt chuy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p c\u00f4ng \u0111\u1ee9c h\u00f2ng b\u1ea3o v\u1edbi mai sau; v\u00ec th\u1ebf, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ch\u1eb3ng th\u1ec3 t\u1eeb t\u1ea1 chuy\u1ec7n vi\u1ebft l\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c! Thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u1eadp n\u0103m \u0111i\u1ec1u quy \u01b0\u1edbc:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1) Tr\u1ee5 Tr\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn thu\u1ed9c t\u00f4ng ph\u00e1i n\u00e0o, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u1ea5y chu\u1ea9n m\u1ee9c l\u00e0 \u201ctin t\u01b0\u1edfng T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 s\u00e2u xa, gi\u1edbi h\u1ea1nh tinh nghi\u00eam\u201d. Ch\u1ec9 truy\u1ec1n hi\u1ec1n, ch\u1eb3ng truy\u1ec1n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 d\u1ee9t th\u00f3i t\u1ec7 ph\u00e1p quy\u1ebfn ri\u00eang t\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>2) Tr\u1ee5 Tr\u00ec ch\u1ec9 lu\u1eadn th\u1ee9 s\u1ed1, ch\u1eb3ng lu\u1eadn theo th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ec3 b\u1eadc cao \u0111\u1ee9c kh\u1ecfi b\u1ecb \u0111\u1ee9ng sau k\u1ebb \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>3) Ch\u1eb3ng truy\u1ec1n gi\u1edbi, ch\u1eb3ng gi\u1ea3ng kinh \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u00e8o k\u00e9o, x\u00e1o \u0111\u1ed9ng, g\u00e2y nhi\u1ec5u lo\u1ea1n ch\u00e1nh ni\u1ec7m. Trong ch\u00f9a tuy h\u1eb1ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng nh\u01b0ng ch\u1eb3ng l\u00f4i k\u00e9o ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>4) Chuy\u00ean nh\u1ea5t ni\u1ec7m Ph\u1eadt, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u1ea3 Ph\u1eadt th\u1ea5t ra, nh\u1ea5t lo\u1ea1t ch\u1eb3ng l\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c Ph\u1eadt s\u1ef1 mang t\u00ednh c\u00e1ch th\u00f9 t\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>5) B\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 ai, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong ch\u00f9a m\u00e0 th\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 xu\u1ea5t gia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai ph\u1ea1m m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0o trong n\u0103m \u0111i\u1ec1u s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c ra kh\u1ecfi ch\u00f9a. \u0110\u1ea1i s\u01b0 T\u1eed B\u00e1ch \u0111\u1eddi Minh m\u1ed9t \u0111\u1eddi x\u00e2y d\u1ef1ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00f4i \u0111\u1ea1i t\u00f9ng l\u00e2m, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng l\u00e0m Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1eb3ng th\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7, h\u1ec5 xong vi\u1ec7c li\u1ec1n b\u1ecf \u0111i, g\u00e1c b\u1ecf m\u1ecdi vi\u1ec7c. \u0110\u1ea1i s\u01b0 Di\u1ec7u Phong ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh ch\u00f9a, th\u00e1p, c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1eb3ng th\u1ec3 lo li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ec9nh S\u01b0 tr\u00f4ng nom, h\u1ec5 qua tay S\u01b0 \u0111\u1ec1u th\u00e0nh c\u00f4ng, ho\u00e0n t\u1ea5t xong li\u1ec1n c\u00e1o t\u1eeb. Trong l\u00fac \u0111ang tu b\u1ed5 hay x\u00e2y d\u1ef1ng, c\u00f3 khi S\u01b0 sai h\u1ecdc tr\u00f2 thay m\u00ecnh lo li\u1ec7u, c\u00f4ng tr\u00ecnh ho\u00e0n th\u00e0nh, tr\u1ecdn ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh c\u1ea3! T\u1ea5m l\u00f2ng S\u01b0 ch\u00e1nh \u0111\u1ea1i quang minh, m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m sau c\u00f2n nghe ti\u1ebfng, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e2m ph\u1ee5c kh\u00f4n ngu\u00f4i, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vua t\u00f4i cung k\u00ednh, long thi\u00ean \u1ee7ng h\u1ed9, l\u00fac s\u1ed1ng ti\u1ebfng t\u0103m vang d\u1ed9i, l\u00fac m\u1ea5t ch\u1ee9ng th\u00e1nh qu\u1ea3. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u00e2m m\u01b0u c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ai ch\u1ecbu \u0111em nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ee5 Ch\u00e2n kh\u1eb3ng kh\u00e1i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, tuy \u0111\u1ea1o c\u00f2n k\u00e9m xa T\u1eed B\u00e1ch, Di\u1ec7u Phong, nh\u01b0ng t\u1ea5m l\u00f2ng s\u00e1ng ng\u1eddi kh\u00f4ng ri\u00eang t\u01b0 c\u0169ng g\u1ea7n b\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y, th\u1eadt \u0111\u00e1ng kh\u00e2m ph\u1ee5c! Nguy\u1ec7n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tr\u1ee5 Tr\u00ec v\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c tr\u00e1ch trong nh\u00e0 ch\u00f9a, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp ch\u00fang tu tr\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00f9ng gi\u1eef t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u1ea1i c\u00f4ng v\u00f4 t\u01b0, chuy\u00ean tinh tu t\u1eadp, ng\u00f5 h\u1ea7u ch\u1eb3ng ph\u1ee5 \u00e2n Ph\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i ra ph\u00e1p m\u00f4n T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 ho\u00e0nh si\u00eau v\u00e0 l\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u1ed5 t\u00f4ng ho\u1eb1ng ph\u00e1p, \u00e2n c\u1ee5 Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t t\u1ea1o d\u1ef1ng c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t phen y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, si\u00eang n\u0103ng nh\u1ecdc nh\u1eb1n lo toan s\u00e2u \u0111\u1eadm c\u1ee7a th\u1ea7y Di\u1ec7u Ch\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> \u1ede Trung Hoa c\u00f3 hai ch\u00f9a mang t\u00ean Linh Nham, m\u1ed9t \u1edf huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Thanh t\u1ec9nh S\u01a1n \u0110\u00f4ng, c\u00f2n m\u1ed9t l\u00e0 \u1edf t\u1ea1i Ng\u00f4 Huy\u1ec7n, T\u00f4 Ch\u00e2u. Ch\u00f9a Linh Nham n\u00f3i \u1edf \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00e0 Linh Nham S\u01a1n T\u1ef1, thu\u1ed9c T\u00f4 Ch\u00e2u. Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u01b0 Kh\u00f4ng L\u1ee5c Ngo\u1ea1n bi\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang th\u00e0nh ch\u00f9a, nh\u01b0ng r\u1ea5t nh\u1ecf. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Gi\u00e1m (502-519) th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0110\u1ebf, ch\u00f9a m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 mang t\u00ean l\u00e0 T\u00fa Phong T\u1ef1. Theo kinh \u0110\u1ea1i Ai (do ng\u00e0i Tr\u00fac Ph\u00e1p H\u1ed9 d\u1ecbch), \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng \u1ee9ng h\u00f3a c\u1ee7a Tr\u00ed T\u00edch B\u1ed3 T\u00e1t. V\u00e0o th\u1eddi Thi\u00ean B\u1ea3o (742-755) \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Huy\u1ec1n T\u00f4ng, t\u1ed5 trung h\u01b0ng t\u00f4ng Thi\u00ean Thai l\u00e0 ng\u00e0i \u0110\u1ea1o Tu\u00e2n t\u1eebng tu Ph\u00e1p Hoa tam-mu\u1ed9i t\u1ea1i ch\u00f9a n\u00e0y. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, ch\u00f9a tr\u1edf th\u00e0nh vi\u1ec7n h\u1ecdc gi\u1edbi lu\u1eadt c\u1ee7a Lu\u1eadt T\u00f4ng. V\u00e0o th\u1eddi Nguy\u00ean Phong (1078-1085), ch\u00f9a tr\u1edf th\u00e0nh thi\u1ec1n vi\u1ec7n. Ch\u00f9a b\u1ecb ch\u00e1y r\u1ee5i ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e1p \u0111\u00e1 v\u00e0o n\u0103m V\u1ea1n L\u1ecbch 18 (1600) \u0111\u1eddi Minh Th\u1ea7n T\u00f4ng. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng tu, v\u00e0o \u0111\u1eddi Thanh, ch\u00f9a l\u1ea1i b\u1ecb lo\u1ea1n qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh Thi\u00ean Qu\u1ed1c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m Tuy\u00ean Th\u1ed1ng th\u1ee9 ba (1911), h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t tr\u00f9ng tu. K\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1931 tr\u1edf \u0111i, d\u01b0\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u1ed5 \u1ea4n Quang, ch\u00f9a tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t Trung Hoa. N\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 29 (1940), t\u1ed5 \u1ea4n Quang th\u1ecb t\u1ecbch t\u1ea1i ch\u00f9a n\u00e0y. Hi\u1ec7n ch\u00f9a c\u00f2n th\u00e1p th\u1edd ng\u0169 s\u1eafc x\u00e1-l\u1ee3i c\u1ee7a T\u1ed5 \u1ea4n Quang v\u00e0 \u1ea4n C\u00f4ng K\u1ef7 Ni\u1ec7m \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Theo s\u00e1ch Ho\u00e0i Nam T\u1eed, Th\u00e1i V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u00f4ng n\u1ed9i c\u1ee7a Ch\u00e2u V\u0103n V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi con: Th\u00e1i B\u00e1, Tr\u1ecdng Ung v\u00e0 Qu\u00fd L\u1ecbch (cha c\u1ee7a Ch\u00e2u V\u0103n V\u01b0\u01a1ng). V\u00ec mu\u1ed1n nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i cho Qu\u00fd L\u1ecbch, Th\u00e1i B\u00e1 v\u00e0 Tr\u1ecdng Ung li\u1ec1n gi\u1ea3 v\u1edd \u0111i h\u00e1i thu\u1ed1c r\u1ed3i tr\u1ed1n xu\u1ed1ng mi\u1ec1n Nam s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1eed, l\u1eadp ra n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4. N\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 b\u1ecb C\u00e2u Ti\u1ec5n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t th\u00f4n t\u00ednh v\u00e0 di\u1ec7t vong d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00f9 Sai.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> Sau khi C\u00e2u Ti\u1ec5n (vua n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t) b\u1ecb Ph\u00f9 Sai \u0111\u00e1nh b\u1ea1i nh\u1eb1m tr\u1ea3 th\u00f9 m\u1ed1i nh\u1ee5c gi\u1ebft cha l\u00e0 H\u1ea1p L\u01b0, theo m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a Ph\u1ea1m L\u00e3i, C\u00e2u Ti\u1ec5n \u0111\u00e3 d\u00e2ng m\u1ef9 nh\u00e2n T\u00e2y Thi cho Ph\u00f9 Sai. Ph\u00f9 Sai b\u00e8n x\u00e2y cung Qu\u00e1n Oa cho n\u00e0ng T\u00e2y Thi \u1edf. C\u00f4 T\u00f4 \u0110\u00e0i c\u0169ng thu\u1ed9c qu\u1ea7n th\u1ec3 cung \u0111i\u1ec7n n\u00e0y. Khi C\u00e2u Ti\u1ec5n ph\u1ee5c qu\u1ed1c, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ph\u00f9 Sai, di\u1ec7t n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, \u0111\u00e3 cho ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t tr\u1ee5i cung Qu\u00e1n Oa. Ch\u00f9a Linh Nham \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y ngay tr\u00ean n\u1ec1n c\u0169 cung Qu\u00e1n Oa.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> T\u01b0 Kh\u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ra t\u1eeb th\u1eddi T\u00e2y Ch\u00e2u, l\u00e0 m\u1ed9t trong ng\u0169 quan (T\u01b0 M\u00e3, T\u01b0 Kh\u1ea5u, T\u01b0 S\u0129, T\u01b0 \u0110\u1ed3). Ch\u1ee9c quan n\u00e0y chuy\u00ean tr\u00f4ng nom v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ee7y l\u1ee3i, x\u00e2y d\u1ef1ng. T\u1eeb sau th\u1eddi H\u00e1n tr\u1edf \u0111i, ch\u1ee9c quan n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf b\u1eb1ng danh t\u1eeb C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u1ee5c Ngo\u1ea1n (278-342), t\u1ef1 l\u00e0 S\u0129 Dao, ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4 Huy\u1ec7n (nay l\u00e0 T\u00f4 Ch\u00e2u, t\u1ec9nh Giang T\u00f4), t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Khang, \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1edbi t\u01b0\u1edbc H\u01b0ng B\u00ecnh B\u00e1, ch\u1ee9c Th\u1ecb Trung T\u01b0 Kh\u00f4ng. Th\u00edch v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi t\u00e0i th\u01b0 ph\u00e1p. N\u00e9t b\u00fat c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i l\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u1ee9ng c\u1ecfi, ph\u00f3ng kho\u00e1ng, nh\u01b0ng c\u00f3 phong th\u00e1i ti\u00eau dao tho\u00e1t t\u1ee5c, bay b\u01b0\u1edbm nh\u01b0ng m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u00f3ng t\u00fang, ng\u00f4ng cu\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> Ng\u00e0i B\u1ea3o Ch\u00ed (418-514), th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 B\u1ea3o C\u00f4ng, ho\u1eb7c Ch\u00ed C\u00f4ng H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o Ch\u00ed C\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 Kim Th\u00e0nh (nay l\u00e0 Nam Tr\u1ecbnh t\u1ec9nh Thi\u1ec3m T\u00e2y). C\u00f3 thuy\u1ebft n\u00f3i Ng\u00e0i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n C\u00fa Dung t\u1ec9nh Giang T\u00f4, xu\u1ea5t gia t\u1eeb nh\u1ecf. S\u01b0 theo h\u1ecdc v\u1edbi ng\u00e0i \u0110\u1ea1o L\u00e2m T\u0103ng Ki\u1ec7m tu t\u1eadp Thi\u1ec1n \u0110\u1ecbnh. Trong ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i Th\u1ee7y (466-471), S\u01b0 th\u01b0\u1eddng lang thang kh\u1eafp n\u01a1i, kh\u00f4ng \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecdc th\u01a1, ph\u1ea3ng ph\u1ea5t gi\u1ed1ng s\u1ea5m k\u00fd, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng k\u00e9o nhau \u0111\u1ebfn h\u1ecfi chuy\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng lai. T\u1ec1 V\u0169 \u0110\u1ebf b\u00e8n t\u1ed1ng giam S\u01b0 trong ng\u1ee5c, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn th\u1ea5y S\u01b0 lang thang ngo\u00e0i ch\u1ee3, nh\u00ecn v\u00e0o ng\u1ee5c th\u00ec v\u1eabn th\u1ea5y S\u01b0 n\u1eb1m kh\u1ec3nh trong \u0111\u00f3. Vua ch\u1ecbu thua, \u0111\u00f3n S\u01b0 v\u00e0o \u1edf trong v\u01b0\u1eddn Th\u01b0\u1ee3ng Uy\u1ec3n \u0111\u1ec3 ng\u0103n S\u01b0 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i. Tuy c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ecb canh g\u00e1c S\u01b0 nghi\u00eam m\u1eadt, d\u00e2n ch\u00fang v\u1eabn th\u1ea5y S\u01b0 la c\u00e0 c\u00e1c ch\u00f9a Long Quang, K\u1ebf T\u00e2n, H\u01b0ng Ho\u00e0ng, T\u1ecbnh Danh v.v\u2026 \u0110\u1ebfn khi L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0110\u1ebf l\u00ean ng\u00f4i, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, h\u1ecdc \u0111\u1ea1o v\u1edbi S\u01b0, h\u1ebft s\u1ee9c k\u00ednh ph\u1ee5c Ng\u00e0i. Khi S\u01b0 m\u1ea5t, vua phong t\u1eb7ng th\u1ee5y hi\u1ec7u Qu\u1ea3ng T\u1ebf \u0111\u1ea1i s\u01b0, r\u1ed3i c\u00e1c \u0111\u1eddi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t phong t\u1eb7ng Di\u1ec7u Gi\u00e1c \u0111\u1ea1i s\u01b0, \u0110\u1ea1o L\u00e2m Ch\u00e2n Gi\u00e1c B\u1ed3 T\u00e1t, T\u1eeb \u1ee8ng Hu\u1ec7 C\u1ea3m \u0111\u1ea1i s\u01b0, Ph\u1ed5 T\u1ebf Th\u00e1nh S\u01b0 B\u1ed3 T\u00e1t. Ph\u1eadt m\u00f4n Trung Hoa th\u01b0\u1eddng coi Ng\u00e0i l\u00e0 h\u00f3a th\u00e2n c\u1ee7a Qu\u00e1n Th\u1ebf \u00c2m B\u1ed3 T\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref6\">[6]<\/a> Tr\u00ed T\u00edch B\u1ed3 T\u00e1t n\u00f3i \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb cao t\u0103ng \u1ea4n \u0110\u1ed9. Theo Linh Nham K\u00fd L\u01b0\u1ee3c, S\u01b0 t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 sang Trung Hoa v\u00e0o cu\u1ed1i \u0111\u1eddi T\u1ea5n, tr\u00f9ng h\u01b0ng ch\u00f9a Linh Nham t\u1ea1i T\u00f4 Ch\u00e2u, r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u1ee9c. Theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0 l\u00e3o ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec c\u00fang d\u01b0\u1eddng, \u0111em m\u1ed9t mi\u1ebfng s\u01a1n (nh\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e2y s\u01a1n) d\u00e2ng cho S\u01b0, S\u01b0 v\u1eabn vui v\u1ebb nh\u1eadn l\u1ea5y, nh\u1edd \u0111\u00f3 b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ng\u1ed9. Do v\u1eady, sau n\u00e0y m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y sinh nh\u1eadt S\u01b0, ch\u00f9a v\u1eabn c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m, g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1c T\u1ea5t H\u1ed9i. C\u0169ng theo truy\u1ec7n k\u00fd c\u1ee7a ch\u00f9a, \u0111\u1ea1i s\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u1ecb hi\u1ec7n h\u00f3a \u0111\u1ed9 T\u0103ng &#8211; T\u1ee5c r\u1ea5t \u0111\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref7\">[7]<\/a> H\u00e0nh cung: Cung \u0111i\u1ec7n d\u00e0nh cho vua \u1edf t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref8\">[8]<\/a> T\u1ee9c lo\u1ea1n Th\u00e1i B\u00ecnh Thi\u00ean Qu\u1ed1c. Do l\u00e3nh t\u1ee5 c\u1ee7a Th\u00e1i B\u00ecnh Thi\u00ean Qu\u1ed1c l\u00e0 H\u1ed3ng T\u00fa To\u00e0n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng T\u00fa Thanh l\u00e3nh \u0111\u1ea1o n\u00ean S\u1eed th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 lo\u1ea1n H\u1ed3ng D\u01b0\u01a1ng. H\u1ed3ng T\u00fa To\u00e0n t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 em trai c\u1ee7a Jesus, d\u1ea5y lo\u1ea1n, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn Trung Hoa th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa theo ki\u1ec3u ri\u00eang c\u1ee7a h\u1eafn, c\u1ea5m ng\u1eb7t tam gi\u00e1o, c\u1ea5m th\u1edd ph\u1ee5ng t\u1ed5 ti\u00ean v.v\u2026 h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t ph\u00e1 \u0111\u00ecnh ch\u00f9a, mi\u1ebfu m\u1ea1o r\u1ea5t d\u1eef d\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref9\">[9]<\/a> Ch\u00f9a b\u1ecb qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh Thi\u00ean Qu\u1ed1c \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch, ch\u1ec9 c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e1p \u0111\u00e1 n\u00ean s\u01b0 Ni\u1ec7m Th\u00e0nh ph\u1ea3i \u1edf t\u1ea1m trong \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref10\">[10]<\/a> Ph\u00e1p s\u01b0 Gi\u1edbi Tr\u1ea7n (1878-1948) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 H\u00e1n Xuy\u00ean, t\u1ec9nh H\u1ed3 B\u1eafc, h\u1ecd Kh\u01b0u, t\u1ef1 l\u00e0 \u0110\u1ecbch Ng\u00f4, xu\u1ea5t gia n\u0103m m\u01b0\u1eddi ch\u00edn tu\u1ed5i, chuy\u00ean tu kh\u1ed5 h\u1ea1nh, s\u1ed1ng trong n\u00fai Chung Nam, to\u00e0n t\u00e2m to\u00e0n \u00fd tu Thi\u1ec1n. Sau S\u01b0 chuy\u00ean tu ni\u1ec7m Ph\u1eadt. D\u01b0\u1edbi th\u1eddi Quang T\u1ef1, S\u01b0 v\u00e0o n\u00fai K\u00ea T\u00fac \u1edf V\u00e2n Nam chuy\u00ean tu ph\u00e1p Ban Ch\u00e2u Ni\u1ec7m Ph\u1eadt. N\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c th\u1ee9 ba (1914), S\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u00e0ng Ch\u00e2u, m\u1edf tr\u01b0\u1eddng Hoa Nghi\u00eam \u0110\u1ea1i H\u1ecdc. V\u1ec1 sau, S\u01b0 b\u1ebf quan t\u1ea1i ch\u00f9a Ph\u1eadt Th\u1ea3n \u1edf Th\u01b0\u1eddng Th\u1ee5c, ng\u1ea7m tu T\u1ecbnh nghi\u1ec7p. N\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c th\u1ee9 ch\u00edn (1920), c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb Li\u1ec5u Tr\u1ea7n, T\u1eeb Ch\u00e2u v.v\u2026 l\u1eadp Hoa Nghi\u00eam \u0110\u1ea1i H\u1ecdc t\u1ea1i ch\u00f9a C\u1eedu Li\u00ean \u1edf H\u00e1n Kh\u1ea9u. S\u01b0 t\u1eebng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m Tr\u1ee5 Tr\u00ec ch\u00f9a Linh Nham m\u1ed9t th\u1eddi gian. S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch v\u00e0o n\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 37 (1948) t\u1ea1i ch\u00f9a C\u00f9ng Tr\u00fac \u1edf C\u00f4n Minh, th\u1ecd 71 tu\u1ed5i, ph\u00e1p l\u1ea1p 53 n\u0103m. Tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c g\u1ed3m Hoa Nghi\u00eam Nh\u1ea5t Tr\u00edch, Hoa Nghi\u00eam Th\u1ea5t X\u1ee9 C\u1eedu H\u1ed9i \u0110\u1ed3, Li\u00ean X\u00e3 Minh Hu\u1ea5n, T\u1ecbnh T\u00f4ng Y\u1ebfu Ng\u1eef v.v\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref11\">[11]<\/a> T\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m c\u00e1c ph\u00e1p s\u1ef1 c\u1ea7u an, c\u1ea7u si\u00eau, gi\u1ea3i h\u1ea1n, \u0111\u1ea3o b\u1ec7nh, c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc, c\u00fang sao, ch\u00fac th\u1ecd v.v\u2026 nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref12\">[12]<\/a> T\u1ee9c Ph\u1ed5 Th\u00f4ng Ph\u1eadt Th\u1ea5t: M\u1ed7i ng\u00e0y ni\u1ec7m Ph\u1eadt s\u00e1u th\u1eddi. G\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ed5 Th\u00f4ng Ph\u1eadt Th\u1ea5t \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi Tinh T\u1ea5n Ph\u1eadt Th\u1ea5t (ni\u1ec7m Ph\u1eadt su\u1ed1t hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref13\">[13]<\/a> Nguy\u00ean v\u0103n <em>\u201cch\u1ec9 lu\u1eadn th\u1ee9 s\u1ed1, b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u1ea1i s\u1ed1\u201d<\/em>: Quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ee9 t\u1ef1 (t\u1ee9c tu\u1ed5i t\u00e1c, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 tu ch\u1ee9ng, tr\u00ec gi\u1edbi), ch\u1ee9 kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf h\u1ec7 truy\u1ec1n th\u1eeba. T\u1ee9c l\u00e0 T\u0103ng ch\u00fang trong ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp b\u1eadc theo ng\u01b0\u1eddi tu h\u00e0nh l\u00e2u n\u0103m, gi\u1edbi h\u1ea1nh tinh nghi\u00eam, ch\u1ee9 kh\u00f4ng v\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc hay sau m\u00e0 coi tr\u1ecdng. Trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng kh\u00e1c, th\u1ee9 t\u1ef1 truy\u1ec1n th\u1eeba r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, m\u1ed9t v\u1ecb T\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edbi xu\u1ea5t gia ch\u01b0a l\u00e2u nh\u01b0ng v\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb ngang vai v\u1edbi th\u1ea7y c\u1ee7a v\u1ecb Tr\u1ee5 tr\u00ec hay ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 cao h\u01a1n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 s\u01b0 th\u00fac, s\u01b0 b\u00e1, th\u00e1i s\u01b0 th\u00fac. C\u00e1c v\u1ecb T\u0103ng kh\u00e1c d\u00f9 cao tu\u1ed5i h\u01a1n, gi\u1edbi l\u1ea1p cao h\u01a1n nh\u01b0ng thu\u1ed9c vai v\u1ebf th\u1ea5p h\u01a1n, v\u1eabn ph\u1ea3i l\u1ec5 k\u00ednh v\u1ecb T\u0103ng tr\u1ebb tu\u1ed5i n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-admin\/post.php?post=3316&amp;action=edit#_ftnref14\">[1<\/a>4<a href=\"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-admin\/post.php?post=3316&amp;action=edit#_ftnref14\">]<\/a> Ph\u00e1p y\u1ebfu: Nh\u1eefng ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng, c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u00e1p m\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref15\">[15]<\/a> <em>\u201cB\u1ec9 c\u1ef1c th\u00e1i lai\u201d<\/em> nguy\u00ean g\u1ed1c l\u00e0 <em>\u201cb\u1ec9 chung t\u1eafc th\u00e1i\u201d.<\/em> B\u1ec9 v\u00e0 Th\u00e1i v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean hai qu\u1ebb k\u00e9p t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n trong s\u00e1u m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n qu\u1ebb c\u1ee7a kinh D\u1ecbch. Qu\u1ebb B\u1ec9 g\u1ed3m qu\u1ebb C\u00e0n \u1edf tr\u00ean, qu\u1ebb Kh\u00f4n \u1edf d\u01b0\u1edbi gh\u00e9p th\u00e0nh, h\u00e0m ngh\u0129a: D\u01b0\u01a1ng kh\u00ed b\u1ed1c l\u00ean, \u00c2m kh\u00ed ch\u00ecm xu\u1ed1ng, \u00c2m &#8211; D\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng giao h\u1ed9i, v\u1ea1n v\u1eadt b\u1ebf t\u1eafc. Do v\u1eady, \u0111\u00e2y l\u00e0 qu\u1ebb x\u1ea5u. Qu\u1ebb Th\u00e1i th\u00ec C\u00e0n d\u01b0\u1edbi, Kh\u00f4n tr\u00ean, n\u00ean \u00c2m &#8211; D\u01b0\u01a1ng giao h\u1ed9i, v\u1ea1n v\u1eadt th\u00f4ng su\u1ed1t, do v\u1eady l\u00e0 qu\u1ebb t\u1ed1t. Ph\u1ea7n H\u1ec7 T\u1eeb gi\u1ea3ng: <em>\u201cB\u1ec9 chung t\u1eafc th\u00e1i\u201d<\/em> (qu\u1ebb B\u1ec9 k\u1ebft th\u00fac s\u1ebd chuy\u1ec3n bi\u1ebfn th\u00e0nh qu\u1ebb Th\u00e1i), h\u00e0m ngh\u0129a v\u1eadn x\u1ea5u \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c s\u1ebd chuy\u1ec3n bi\u1ebfn th\u00e0nh v\u1eadn hanh th\u00f4ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u1ebft \u0110\u00f4ng s\u1ebd t\u1edbi Xu\u00e2n. Do \u00fd ngh\u0129a n\u00e0y, <em>\u201cb\u1ec9 chung t\u1eafc th\u00e1i\u201d<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <em>\u201cb\u1ec9 c\u1ef1c th\u00e1i lai\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref16\">[16]<\/a> Linh \u0110\u00e0i: t\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00e0i do V\u0103n V\u01b0\u01a1ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong b\u00e0i th\u01a1 Linh \u0110\u00e0i thu\u1ed9c thi\u00ean \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 c\u1ee7a kinh Thi. B\u00e0i th\u01a1 n\u00e0y c\u00f3 n\u1ed9i dung ca ng\u1ee3i \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a nh\u00e0 vua, \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u b\u00e0i th\u01a1 c\u00f3 c\u00e2u: <em>\u201cKinh th\u1ec9 linh \u0111\u00e0i, kinh chi, doanh chi, th\u1ee9 d\u00e2n c\u00f4ng chi, b\u1ea5t nh\u1eadt th\u00e0nh chi\u201d<\/em> (V\u1eeba t\u00ednh x\u00e2y \u0111\u00e0i thi\u00eang, t\u00ednh to\u00e1n, lo li\u1ec7u, nh\u00e2n d\u00e2n g\u00f3p c\u00f4ng, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t bu\u1ed5i, \u0111\u00e0i \u0111\u00e3 x\u00e2y xong). Do v\u1eady, \u201clinh \u0111\u00e0i\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1eeb ng\u1eef \u0111\u1ec3 ca ng\u1ee3i v\u1ecb vua cai tr\u1ecb nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh v\u00e0 l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c y\u00eau m\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref17\">[17]<\/a> Khi Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng C\u00e2u Ti\u1ec5n di\u1ec7t n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, b\u1eaft s\u1ed1ng Ph\u00f9 Sai. Ph\u00f9 Sai \u0111\u00e3 qu\u1ef3 l\u1ea1y, kh\u00f3c l\u00f3c, van xin \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7 ch\u0103n ng\u1ef1a gi\u1ed1ng nh\u01b0 x\u01b0a kia Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng C\u00e2u Ti\u1ec5n b\u1ea1i tr\u1eadn \u0111\u00e3 ph\u1ea3i xin l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7 gi\u1eef ng\u1ef1a cho Ph\u00f9 Sai. Khi b\u1ecb C\u00e2u Ti\u1ec5n \u00e9p t\u1ef1 s\u00e1t, Ph\u00f9 Sai x\u00f5a t\u00f3c che m\u1eb7t v\u1edbi ng\u1ee5 \u00fd kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o nh\u00ecn t\u1ed5 ti\u00ean d\u01b0\u1edbi su\u1ed1i v\u00e0ng!<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref18\">[18]<\/a> <em>\u201cR\u1ed3ng gi\u00e0 n\u01a1i bi\u1ec3n gi\u00e1o, s\u01b0 t\u1eed l\u1edbn n\u01a1i hang Thi\u1ec1n\u201d<\/em>, \u00fd n\u00f3i to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eadc t\u00f4ng t\u01b0\u1ee3ng l\u1ed7i l\u1ea1c thu\u1ed9c Gi\u00e1o m\u00f4n hay Thi\u1ec1n t\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref19\">[19]<\/a> T\u1ee9c lo\u1ea1n Th\u00e1i B\u00ecnh Thi\u00ean Qu\u1ed1c do H\u1ed3ng T\u00fa To\u00e0n kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng. Qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh Thi\u00ean Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch, ph\u00e1 tr\u1ee5i c\u00e1c ch\u00f9a mi\u1ebfu, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n m\u1ed7i khi ch\u00fang chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o!<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref20\">[20]<\/a> Tuy h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ho\u1eb1ng ph\u00e1p v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed7 l\u1ef1c th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u00f4ng ch\u1ec9 chuy\u00ean tu T\u1ecbnh nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 \u1ea4n Quang, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o ghi ch\u00e9p chi ti\u1ebft v\u1ec1 ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng. D\u1ef1a theo nh\u1eefng ghi ch\u00e9p c\u1ee7a m\u00f4n nh\u00e2n T\u1ed5 \u1ea4n Quang, ch\u00fang ta ch\u1ec9 bi\u1ebft h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb Tam Th\u00e1nh \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ea1i Ph\u1ed5 \u0110\u00e0 S\u01a1n, do th\u01b0\u1eddng b\u1ebf quan n\u00ean ch\u01b0a h\u1ec1 g\u1eb7p m\u1eb7t t\u1ed5 \u1ea4n Quang. Sau khi b\u1ed9 V\u0103n Sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u h\u00e0nh, h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 t\u1ed5 \u1ea4n Quang, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 sang Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i n\u00ean ch\u01b0a g\u1eb7p g\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c! \u0110\u1ebfn m\u00f9a Xu\u00e2n n\u0103m D\u00e2n Qu\u1ed1c 15 (1926), \u00f4ng Cao H\u1ea1c Ni\u00ean t\u1eeb n\u00fai B\u00f4i \u0110\u1ed9 tr\u1edf v\u1ec1 Ninh Ba, \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi t\u1ed5 \u1ea4n Quang s\u1ebd c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i lo vi\u1ec7c in s\u00e1ch. H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t bi\u1ebft tin li\u1ec1n d\u1eb7n \u00f4ng Cao \u0111\u01b0a t\u1ed5 \u1ea4n Quang \u0111\u1ebfn ngh\u1ec9 ng\u01a1i t\u1ea1i ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh l\u00e0 H\u1ea1 Vi\u1ec7n c\u1ee7a Tam Th\u00e1nh \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i, do v\u1eady, hai v\u1ecb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t nhau v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea1n thi\u1ebft. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau, m\u1ed7i d\u1ecbp c\u1ea7n sang Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i, t\u1ed5 \u1ea4n Quang th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u1edf t\u1ea1i m\u1ed9t gian ph\u00f2ng d\u00e0nh ri\u00eang cho Ng\u00e0i trong ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh. H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t ch\u1eb3ng ti\u1ebfc s\u1ee9c h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1ed5 \u1ea4n Quang trong c\u00f4ng cu\u1ed9c ho\u1eb1ng ph\u00e1p. Khi T\u1ed5 mu\u1ed1n tr\u00e1nh phi\u1ec1n nhi\u1ec5u do b\u1ecb c\u00e1c n\u01a1i g\u1edfi th\u01b0 h\u1ecfi han qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u00ednh \u0111i sang H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng \u0111\u1ec3 b\u1ebf quan, h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t \u0111\u00e3 tha thi\u1ebft m\u1eddi T\u1ed5 v\u1ec1 b\u1ebf quan t\u1ea1i ch\u00f9a B\u00e1o Qu\u1ed1c do h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n nhi\u1ec7m c\u0169ng nh\u01b0 t\u1eadn l\u1ef1c \u1ee7ng h\u1ed9 t\u1ed5 \u1ea4n Quang trong c\u00f4ng cu\u1ed9c bi\u1ebfn Linh Nham S\u01a1n T\u1ef1 th\u00e0nh th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng chuy\u00ean tu T\u1ecbnh nghi\u1ec7p. C\u1ea3m k\u00edch tr\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh t\u00ecnh c\u1ee7a h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t, trong nh\u1eefng th\u01b0 t\u1eeb trao \u0111\u1ed5i, T\u1ed5 lu\u00f4n g\u1ecdi h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t l\u00e0 \u201chuynh\u201d tuy tu\u1ed5i t\u00e1c l\u1eabn ph\u00e1p l\u1ea1p c\u1ee7a T\u1ed5 \u0111\u1ec1u cao h\u01a1n h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t. Khi T\u1ed5 \u1ea4n Quang vi\u00ean t\u1ecbch, ch\u00ednh h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n \u0110\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng ra d\u1ef1ng th\u00e1p, ch\u1ee7 tr\u00ec l\u1ec5 tr\u00e0-t\u1ef3 v\u00e0 tuy\u00ean ph\u00e1p ng\u1eef tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00e2m l\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref21\">[21]<\/a> T\u1eeb Ch\u00e2u (1877-1957\uff09l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u00f9y, t\u1ec9nh H\u1ed3 B\u1eafc, ph\u00e1p danh l\u00e0 Ph\u1ed5 H\u1ea3i. T\u1eeb b\u00e9 \u0111\u00e3 theo cha h\u1ecdc Ph\u1eadt. \u0110\u1ebfn n\u0103m 33 tu\u1ed5i, v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng xu\u1ea5t gia. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, S\u01b0 th\u1ecd C\u1ee5 T\u00fac Gi\u1edbi n\u01a1i ch\u00f9a Quy Nguy\u00ean t\u1ea1i H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, t\u1eebng theo h\u1ea7u d\u01b0\u1edbi t\u00f2a ph\u00e1p s\u01b0 Nguy\u1ec7t H\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea1i \u0111\u1ee9c thu\u1ed9c t\u00f4ng Hoa Nghi\u00eam. S\u01b0 th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng kinh Hoa Nghi\u00eam, xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi lu\u1eadt, ho\u1eb1ng h\u00f3a r\u1ea5t s\u00e2u r\u1ed9ng, tr\u00ec lu\u1eadt r\u1ea5t nghi\u00eam, ki\u00eam tu T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 l\u1eabn ph\u00e1p gi\u1edbi qu\u00e1n. Tuy th\u00f4ng hi\u1ec3u Hoa Nghi\u00eam s\u00e2u xa, trong khi thuy\u1ebft ph\u00e1p, S\u01b0 v\u1eabn d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd gi\u1ea3n d\u1ecb, ch\u1eb3ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u00fd l\u1ebd cao si\u00eau kh\u00f3 hi\u1ec3u, m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m c\u1ed1t l\u00f5i, th\u1ef1c ti\u1ec5n. S\u01b0 chuy\u00ean gi\u1ea3ng Hoa Nghi\u00eam, Vi\u00ean Gi\u00e1c, Kh\u1edfi T\u00edn Lu\u1eadn, T\u1ee9 Ph\u1ea7n Lu\u1eadt v.v\u2026 N\u0103m 1920, S\u01b0 s\u00e1ng l\u1eadp Hoa Nghi\u00eam \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, Minh Gi\u00e1o h\u1ecdc vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u0103ng t\u00e0i. Nh\u1eadn l\u1eddi m\u1eddi c\u1ee7a h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng H\u01b0 V\u00e2n, S\u01b0 s\u00e1ng l\u1eadp Ph\u00e1p Gi\u1edbi H\u1ecdc Vi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u00f9a Ph\u00e1p H\u1ea3i \u1edf Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, v\u1ec1 sau tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi sang ch\u00f9a T\u1ecbnh Li\u00ean \u1edf B\u1eafc Kinh. S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch t\u1ea1i An D\u01b0\u1ee1ng Tinh X\u00e1, c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m nh\u01b0 T\u1ef3 Ni T\u00e1c Tr\u00ec Y\u1ebfu L\u1ee5c, B\u1ed3 T\u00e1t Gi\u1edbi B\u1ed5n S\u1edb, \u0110\u1ea1i Th\u1eeba Kh\u1edfi T\u00edn Lu\u1eadn Thu\u1eadt K\u00fd, Ph\u1ed5 Hi\u1ec1n H\u1ea1nh Nguy\u1ec7n Ph\u1ea9m Th\u00e2n V\u0103n K\u00fd v.v\u2026 Nh\u1eefng tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c c\u1ee7a S\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean t\u1eadp th\u00e0nh b\u1ed9 T\u1eeb Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i S\u01b0 Ph\u00e1p V\u1ef1ng.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref22\">[22]<\/a> \u0110\u00e0n-vi\u1ec7t (D\u0101napati): Th\u00ed ch\u1ee7, t\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1 th\u00ed. \u0110\u00e0n l\u00e0 g\u1ecdi t\u1eaft c\u1ee7a ch\u1eef D\u0101na (b\u1ed1 th\u00ed).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Di t\u00edch Linh Nham S\u01a1n T\u1ef1 \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u Ch\u00fang con xin cung k\u00ednh tr\u00edch trong \u1ea4n Quang V\u0103n Sao Tam Bi\u00ean, quy\u1ec3n 4, ph\u1ea7n 15 Ph\u00e1p ng\u1eef khai th\u1ecb khi t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i v\u1ec1<span class=\"more-button\"><a href=\"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/2023\/03\/02\/di-tich-linh-nham-son-tu-o-to-chau\/\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\">Di t\u00edch Linh Nham S\u01a1n T\u1ef1 \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u<\/span><i class=\"fa fa-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","itunes_episode_number":"","itunes_title":"","itunes_season_number":"","itunes_episode_type":"","filesize_raw":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10,30],"tags":[],"class_list":["post-3316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tieu-su-aqds","category-tong-chi-tinh-do"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3316"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3505,"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3316\/revisions\/3505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/daotrangtayphuong.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}